ÖRNEK -1:
Aşağıdakilerden hangisi Karagöz, meddah ve ortaoyunu gibi seyirlik halk oyunlarının ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Göze ve kulağa seslenmeleri
B) Güldürü öğesine yer vermeleri
C) Şive taklitlerinden yararlanmaları
D) Tek kişilik gösteri olmaları
E) Sözlü tiyatro örneği olmaları
ÇÖZÜM:
Karagöz ve ortaoyunu tek kişilik gösteri değildir, sadece meddah tek kişilik gösteridir. Buna göre D seçeneği ortak özellik olamaz. Doğru cevap (D) seçeneğidir.

ÖRNEK – 2:
Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatının ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Münacaat, naat, mesnevi, mersiye gibi ortak tür ve konuların kullanılması
B) Islamiyetten önceki Türk edebiyatı geleneğini sürdüren sözlü bir edebiyat olması
C) Şiirde hece ölçüsü ve yarım kafiye kullanılması
D) Şiirlerin “saz şairi” ya da “aşık” denilen şairlerce “bağlama” adı verilen bir sazla söylenmesi
E) Düşünce ve duyguların dörder dizelik bentler biçiminde anlatılması
ÇÖZÜM :
A seçeneğinde yer alan “naat, münacaat, mesnevi, mersiye” Divan edebiyatı nazım türüdür. Bu türler Halk edebiyatında kullanılmamıştır.
Doğru cevap (A) seçeneğidir.


ÖRNEK-3:
Aşağıdakilerden hangisi Halk şairlerimizin ortak özellikleri arasında yer almaz?
A) Nazım birimi olarak dörtlüğü kullanmaları
B) Aruzla yazanlar bulunmakla birlikte kullandıkları asıl ölçünün hece olması
C) Şiirlerini, halk arasında kullanılan konuşma diliyle söylemeleri
D) Şiirlerinde genellikle yarım uyak kullanmaları
E) Eserlerinde dini, mistik konuların yanı sıra devrin bazı sosyal olaylarını da işlemeleri.
ÇÖZÜM:
Dini konuları işleyen Tekke şairleridir. Halk şairleri genellikle aşk, tabiat, savaş gibi konular üzerinde durmuşlardır.
Doğru cevap (E) seçeneğidir.


ÖRNEK – 4:
Halk şiirimizin güçlü, soluklu bir şairidir. Kendini yedi yaşından itibaren saza, söze, şiire, türküye vererek dış dünyasının karanlığını, gönül dünyası ile aydınlatmıştır. Gönül gözüyle yazdığı şiirlerinde birlik, beraberlik, yurt sevgisi, güzellik, gurbet, ayrılık duygularını dile getirmiştir.
Bu parçada tanıtılan şair, aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yunus Emre B) Pir Sultan Abdal
C) Karacaoğlan D) Âşık Veysel
E) Dadaloğlu
ÇÖZÜM:
Parçada geçen “Dış dünyasının karanlığını, gönül gözüyle aydınlatır.” sözü şairin görme engelli biri olduğunu gösterir. Bu ayrıntı Veysel’e aittir.
Doğru cevap (D) seçeneğidir.


 

ÖRNEK-5:
Yüzyıllar boyunca Tekke şiirinin önderi sayılmış, şiirleriyle kafalara ve gönüllere Türkçe ile seslenmiştir. Tasavvuf akımını, taşkın ve gür lirizmi ile halka yansıtmıştır. Aruzla da şiirler yazmakla birlikte genellikle heceyi kullanmıştır. Bu şiirlerde kullanılan ana tema, Tanrı aşkı ve insan sevgisidir.
Yukarıda özellikleri belirtilen şair kimdir?
A) Yunus Emre B) Yusuf Has Hacip
C) Mevlana D) Sultan Veled
E) Hacı Bayram Veli
ÇÖZÜM:
Mevlana, şiirlerini Farsça ile yazmıştır. Sultan Velet ve Hacı Bayram Veli Tekke şiirinin asırlarca önderi olmamıştır. Yusuf Has Hacip, tasavvufla ilgilenmemiştir. Parçada geçen açıklamalar tamamen Yunus’a aittir.
Doğru cevap (A) seçeneğidir.


 

ÖRNEK – 8
(I) Yollarda kaldı gözlerimiz, gelmedi haber
(II) Bakarım, bakarım sılam görünmez.
Birincisi Baki’den, ikincisi Karacaoğlan’dan alınan bu iki dize için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Her ikisi de yalın bir dille söylenmiştir.
B) Biri Divan, öteki Halk şiiriyle ilgilidir.
C) Her ikisi de aynı ölçüyle söylenmiştir.
D) İkisi de bir bekleyişin, özlemli bir arayışın anlatımıdır.
E) İkisinde de kolay gibi görünen, gerçekte güç bir söyleyiş vardır.
ÇÖZÜM:
Karacaoğlan, Halk; Baki, Divan şairidir. Bu şairlerin yazdığı dizelere bakarak ikisi de aynı ölçüyle yazmıştır diyemeyiz. Çünkü Karacaoğlan hece vezniyle, Baki de aruz vezniyle şiir yazmıştır.
Doğru cevap (C) seçeneğidir.


 

ÖRNEK – 8 (ÖSS – 2006):
Divan edebiyatı diye adlandırdığımız düşünüş ve yazış biçiminin tam anlamıyla başlaması, Türklerin Anadolu’ya egemen oldukları 13. yüzyıl sonlarına rastlar. Bu edebiyat,……..etkisi altında yeni
edebiyatın doğduğu 19. yüzyılın ortalarına kadar sürer. İlk Divan şairi diyebileceğimiz şair ise 13. yüzyılda yaşamış olan……..
Bu parçadaki boş yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Fransa – Sultan Veled’dir.
B) Batı – Hoca Dehhani’dir.
C) Avrupa – Yusuf Has Hacip’dir.
D) Tanzimat – Ahmet Yesevi’dir.
E) Halkçılık – Âşık Paşa’dır.
ÇÖZÜM:
İlk Divan şairimiz, 13. yüzyılda yaşamış olan “Hoca Dehhani”dir. 19. yüzyılın ortalarında doğan yeni edebiyat (Tanzimat Edebiyatı), “Batı” etkisi altında gelişmiştir.
Doğru cevap (B) seçeneğidir.